Proste równania wymierne


Spis treści

  1. Definicja równania wymiernego.
  2. Przykłady prostych równań wymiernych.

Definicja równania wymiernego.

 

Definicja: Równanie wymierne.

Równaniem wymiernym jest równanie postaci [tex]\cfrac{W(x)}{P(x)} = 0[/tex], gdzie [tex]W(x)[/tex] i [tex]P(x) \neq 0[/tex] są wielomianami.

 

Przykład 1

[tex]\cfrac{x^2 + 2x + 1}{x} = 0[/tex]

 

Przykład 2

Sprawdź czy [tex]2[/tex] i [tex]-3[/tex] są rozwiązaniami równania wymiernego [tex]\cfrac{x^2 - x -2}{x+3} = 0[/tex].

 

Wyznaczamy dziedzinę - mianownik nie może być zerem:

[tex]x+3\neq 0[/tex]

[tex]x \neq -3[/tex]

Podstawiamy [tex]x=2[/tex] do lewej strony równania:

[tex]\cfrac{2^2 - 2 - 2}{2 + 3} = \cfrac{4 - 2 - 2}{5} = \cfrac{0}{5} = 0[/tex]

Liczba ta spełnia to równanie, czyli jest rozwiązaniem.

Ponieważ [tex]-3[/tex] nie należy do dziedziny równania [tex]x \neq -3[/tex] stąd liczba [tex]-3[/tex] nie jest rozwiązaniem.
  • Zaznacz co jest prawdą a co fałszem
    Approved-icon Alert-icon

  • Rozwiązaniem równania $\cfrac{2x + 6}{x^2+5} = 0$ jest $x=-3$
  • Rozwiązaniem równania $\cfrac{2x^2 + 4x + 2}{x+1} = 0$ jest $x=-1$
  • Rozwiązaniem równania $\cfrac{2x-6}{x^2 + 3x + 2} = 0$ jest $x=2$

Przykłady prostych równań wymiernych.

Aby rozwiązać równanie wymierne [tex]\cfrac{W(x)}{P(x)} = 0[/tex] korzystamy z równoważności

[tex]\cfrac{W(x)}{P(x)} = 0 \Leftrightarrow W(x) = 0 \wedge P(x) \neq 0[/tex]

Innymi słowy ułamek jest równy zero, jeżeli licznik [tex]W(x)[/tex] jest zero, ale mianownik [tex]P(x)[/tex] musi być niezerowy.

Przykład 3

Rozwiąż równanie [tex]\cfrac{x^2 + 2x + 1}{x} = 0[/tex].

 

Przekształcamy równanie do postaci równoważnej

[tex]\cfrac{x^2 + 2x + 1}{x} = 0 \Leftrightarrow x^2 + 2x + 1 = 0 \wedge x \neq 0[/tex]

zajmijmy się równaniem:

[tex]x^2 + 2x + 1 = 0[/tex]

Z wzoru skróconego mnożenia mamy:

[tex](x + 1)^2 = 0[/tex]

zatem

[tex]x + 1 = 0[/tex]

[tex]x = -1[/tex]

Otrzymaliśmy wynik, który jest zgodny z dziedziną [tex]x \neq 0[/tex].

 

UWAGA!
  • Niekiedy można skrócić licznik i mianownik, jeżeli wielomiany w liczniku i mianowniku mają wspólne czynniki.
  • Należy pamiętać, aby zawsze wyznaczyć dziedzinę wyrażenia wymiernego.

 

Przykład 4

Rozwiąż równanie [tex]\cfrac{x^2 - 9}{2x^2 + 6x} = 0[/tex].

 

Wyznaczamy dziedzinę:

[tex]2x^2 + 6x \neq 0[/tex]

[tex]2x(x + 3) \neq 0[/tex]

[tex]x \neq 0 \wedge x + 3 \neq 0[/tex]

[tex]x \neq 0 \wedge x \neq -3[/tex]

[tex]x \in \mathbb{R} \setminus \{ -3, 0 \}[/tex]

Przekształcamy równanie stosując dla licznika wzór skróconego mnożenia, a dla mianownika wyłączamy [tex]2x[/tex] przed nawias

[tex]\cfrac{(x-3)(x+3)}{2x(x + 3)} = 0[/tex]

[tex]\cfrac{x-3}{2x} = 0[/tex]

Ułamek jest równy [tex]0[/tex], gdy licznik jest równy [tex]0[/tex]:

[tex]x - 3 = 0[/tex]

[tex]x = 3[/tex]

Otrzymany wynik należy do dziedziny wyrażenia wymiernego i spełnia równanie, zatem jest rozwiązaniem.

 

Przykład 5

Rozwiąż równanie [tex]\cfrac{x^3 + 4x^2 + 3x}{x^2 + 12x +35} = 0[/tex].

 

Równanie przekształcamy do postaci równoważanej:

[tex]x^3 + 4x^2 + 3x = 0 \wedge x^2 + 12x + 35 \neq 0[/tex]

Zajmijmy się drugą nierównością (dziedziną):

[tex]x^2 + 12x + 35 \neq 0[/tex]

Liczymy wyróżnik delta, żeby znaleźć pierwiastki trójmianu.

[tex]\Delta = {12}^2 - 4 \cdot 1 \cdot 35 = 144 - 140 = 4[/tex]

Równanie posiada pierwiastki:

[tex]x_1 = \cfrac{ - 12 - \sqrt{4} }{2 \cdot 1} = \cfrac{-12 -2}{2} = -7[/tex]

[tex]x_2 = \cfrac{ - 12 + \sqrt{4} }{2 \cdot 1} = \cfrac{-12 +2}{2} = -5[/tex]

zatem:

[tex]x \neq -7 \wedge x \neq -5[/tex]

lub inaczej

[tex]x \in \mathbb{R} \setminus \{ -7, -5 \}[/tex]

Zajmijmy się równaniem licznika:

[tex]x^3 + 4x^2 + 3x = 0[/tex]

[tex]x(x^2+4x +3) = 0[/tex]

Iloczyn jest zerem, jeżeli którykolwiek z jego czynników jest zerem.

[tex]x = 0 \vee x^2 + 4x + 3 = 0[/tex]

Zajmijmy się równością kwadratową:

[tex]x^2 + 4x + 3 = 0[/tex]

Liczymy wyróżnik delta, żeby znaleźć pierwiastki trójmianu

[tex]\Delta = 4^2 - 4 \cdot 1 \cdot 3 = 16 - 12 = 4[/tex]

równanie posiada pierwiastki

[tex]x_1 = \cfrac{ - 4 - \sqrt{4} }{2 \cdot 1} = \cfrac{-4 -2}{2} = -3[/tex]

[tex]x_2 = \cfrac{ - 4 + \sqrt{4} }{2 \cdot 1} = \cfrac{-4 +2}{2} = -1[/tex]

zatem

[tex]x = -3 \vee x = -1[/tex]

uwzględniając [tex]x = 0 \vee x^2 + 4x + 3 = 0[/tex] poprzednio liczoną alternatywę

[tex]x = 0 \vee x = -3 \vee x = -1[/tex]

widać, że znalezione rozwiązania należą do dziedziny wyrażenia [tex]x \in \mathbb{R} \setminus \{ -7, -5 \}[/tex], stąd otrzymujemy rozwiązania:

[tex]x= -3[/tex] lub  [tex]x=-1[/tex] lub [tex]x=0[/tex]

  • Zaznacz co jest prawdą a co fałszem
    Approved-icon Alert-icon

  • Rozwiązaniem równania $\cfrac{x + 5}{2x^2+6x-8} = 0$ jest $5$
  • Rozwiązaniem równania $\cfrac{x^3 +5x^2-14x}{x^2+6x+7} = 0$ jest $-7$
  • Rozwiązaniem równania $\cfrac{x^2 + 5}{x^2+6x-7} = 0$ jest $1$



Jeżeli materiał był dla Ciebie pomocny, pomóż nam w promocji i podziel się z innymi linkiem.
Kliknij w poniższe przyciski. Dzięki :)

Zadania do przećwiczenia (4):

Liceum » Funkcja wymierna, wyrażenia wymierne » #37
0

Rozwiąż równanie:

[tex]\cfrac{x-9}{5-x}=\cfrac{3}{8}[/tex]


P
K
Liceum » Funkcja wymierna, wyrażenia wymierne » #94
0

Rozwiąż równanie:

[tex]\cfrac{x^2+3x-18}{x^2+8x+12}=\cfrac{1}{2}[/tex]


P
K
Liceum » Funkcja wymierna, wyrażenia wymierne » #558
7

Dwóch pracowników pracując razem wykonuje pewną pracę w ciągu dwóch godzin. Pierwszy pracownik wykonuje pracę wolniej niż drugi. Gdyby miał on wykonać całą pracę samodzielnie, to pracowałby o 3 godziny dłużej niż drugi pracownik. W jakim czasie każdy z pracowników jest w stanie wykonać całą pracę samodzielnie?


R
D
Liceum » Funkcja wymierna, wyrażenia wymierne » #93
0

Sprowadź do najprostszej postaci wyrażenie:

[tex]\cfrac{x^2-x-6}{x^2+7x+10}[/tex]


P
K

Komentarze (
0
):