Spis treści
- Definicja ciągu arytmetycznego.
- n-ty wyraz ciągu arytmetycznego.
- Wzór ogólny ciągu arytmetycznego.
- Suma n początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego.
- Zależność między wyrazami ciągu arytmetycznego.
Definicja ciągu arytmetycznego.
Ciąg liczbowy [tex](a_n)_{n \in \mathbb{N}}[/tex] nazywamy arytmetycznym, jeżeli dla każdego [tex]n[/tex] wyrażenie [tex]a_{n+1}-a_n[/tex] ma stałą wartość równą [tex]r[/tex]. Czyli:
[tex]a_{n+1}-a_n=r[/tex]
Inaczej mówiąc ciąg ten powstaje w ten sposób, że do [tex]n[/tex] - tego wyrazu tego ciągu dodajemy [tex]r[/tex] i otrzymujemy wyraz [tex]n+1[/tex].
[tex]r[/tex] nazywamy różnicą ciągu arytmetycznego.
[tex]1, 3, 5, 7, 9, ..., 21[/tex]
Różnica między dwoma kolejnymi wyrazami tego ciągu wynosi [tex]2[/tex].
[tex]a_1=1[/tex]
[tex]a_2=a_1+2=1+2=3[/tex]
[tex]a_3=a_2+2=3+2=5[/tex]
itd.
-
Oceń czy poniższe ciągi są arytmetyczne:
-
$1,3,9,27,...$
-
$1,2,3,4,5,...$
-
$-3,-6,-9,-12,...$
n-ty wyraz ciągu arytmetycznego.
Chcąc obliczyć [tex]n[/tex]-ty wyraz ciągu arytmetycznego korzystamy ze wzoru:
[tex]a_n=a_1+(n-1)r[/tex]
Oblicz siódmy wyraz ciągu arytmetycznego, którego pierwszy wyraz jest równy [tex]6[/tex], a różnica ciągu wynosi [tex]5[/tex].
[tex]n=7[/tex]
[tex]a_1=6[/tex]
[tex]r=5[/tex]
Obliczamy siódmy wyraz tego ciągu, podstawiając dane z zadania do wzoru:
[tex]a_7=6+(7-1) \cdot 5=6+6 \cdot 5=36[/tex]
Zatem siódmy wyraz tego ciągu to [tex]36[/tex].
Wzór ogólny ciągu arytmetycznego.
Ciąg arytmetyczny można opisać podając wzór ogólny tego ciągu. Wzór ten wynika z wzoru na [tex]n[/tex] - ty wyraz ciągu arytmetycznego.
Sprawdź czy ciąg [tex](a_n)[/tex] dany wzorem ogólnym [tex]a_n=2n-1[/tex] jest arytmetyczny.
Sprawdzamy zgodnie z definicją różnicę:
[tex]a_{n+1}-a_n[/tex]
Jeżeli różnica ta ma zawsze stałą wartość, to ciąg [tex](a_n)[/tex] będzie ciągiem arytmetycznym.
[tex]a_n=2n-1[/tex]
[tex]a_{n+1}=2(n+1)-1=2n+2-1=2n+1[/tex]
[tex]a_{n+1}-a_n=2n+1-(2n-1)=2n+1-2n+1=2[/tex]
Zatem różnica między kolejnymi wyrazami tego ciągu jest zawsze stała i wynosi [tex]2[/tex]. Ciąg [tex](a_n)[/tex] jest arytmetyczny.
Jak zapisać wzór ogólny ciągu arytmetycznego [tex](a_n)[/tex] znając jego pierwszy wyraz oraz różnicę tego ciągu?
Podstawiamy te wartości do wzoru na [tex]n[/tex] - ty wyraz ciągu arytmetycznego i wyliczamy. Jak? Zobacz na poniższym przykładzie:
Napisz wzór ogólny ciągu arytmetycznego, którego pierwszy wyraz wynosi [tex]3[/tex], a różnica tego ciągu jest równa [tex]5[/tex].
[tex]a_n=a_1+(n-1)r=3+(n-1)\cdot 5=3+5n-5=5n-2[/tex]
Wzór ogólny tego ciągu arytmetycznego to:
[tex]a_n=5n-2[/tex]
-
Zaznacz, które zdania są prawdziwe, a które fałszywe. Zakładamy, że ciągi są arytmetyczne.
-
Jeżeli $a_1= 4 $ i $r= 5 $ to $a_n=5n-1 $
-
Jeżeli $a_n=4n-1$ to $a_5=20$
-
Jeżeli $a_n=3n-2 $ to $r=2$
Suma n początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego.
Oznaczmy przez [tex] S_n[/tex] sumę [tex]n[/tex] początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego, tzn, [tex] S_n=a_1+a_2+...+a_n[/tex]. Taką sumę możemy obliczyć korzystając ze wzoru:
Korzystając z tego, że
[tex]a_n=a_1+(n-1)r[/tex]
wzór na sumę [tex]n[/tex] początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego możemy także zapisać jako:
[tex] S_n=\cfrac{(a_1+a_n)n}{2}=\cfrac{[a_1+a_1+(n-1)r]n}{2}=\cfrac{[2a_1+(n-1)r]n}{2}[/tex]
Aby skorzystać ze wzoru na sumę [tex]n[/tex] początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego, musimy znać pierwszy i [tex]n[/tex] - ty wyraz ciągu.
W zadaniu mam dany ciąg za pomocą wzoru ogólnego:
[tex] a_n=5n-1[/tex]
I mamy obliczyć sumę pięciu początkowych wyrazów tego ciągu. Obliczamy zatem, za pomocą wzoru ogólnego wyraz pierwszy i piąty:
[tex] a_1=5 \cdot 1-1=4[/tex]
[tex] a_5=5 \cdot 5-1=24[/tex]
Podstawiamy wartości do wzoru na sumę [tex]n[/tex] początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego, przy czym za [tex]n[/tex] podstawiamy [tex]5[/tex] ( bo liczymy sumę pięciu wyrazów).
[tex] S_5=\cfrac{(a_1+a_5)\cdot 5}{2}=\cfrac{(4+24)\cdot 5}{2}=70[/tex]
Oblicz ile początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego [tex](a_n) [/tex], danego wzorem ogólnym [tex]a_n=5n+2[/tex], należy zsumować, aby otrzymać sumę równą [tex]295[/tex].
[tex]S_n=\cfrac{[2a_1+(n-1)r]n}{2}[/tex]
Z treści zadania wiemy, że:
[tex]a_n=5n+2 [/tex]
Obliczmy, korzystając z tego wzoru pierwszy wyraz ciągu oraz jego różnicę.
Pierwszy wyraz ciągu [tex](a_n)[/tex]:
[tex] a_1=5\cdot 1+2=7[/tex]
A teraz różnicę ciągu [tex](a_n)[/tex]:
[tex] r=a_{n+1}-a_n=5(n+1)+2-(5n+2)=5n+5+2-5n-2=5[/tex]
Czyli:
[tex] a_1=7[/tex]
[tex] r=5[/tex]
Podstawiamy te dane do wzoru na sumę [tex]n[/tex] początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego:
[tex] S_n=\cfrac{(2\cdot 7+(n-1)\cdot 5)n}{2}=\cfrac{(14+5n-5)n}{2}=\cfrac{(9+5n)n}{2}[/tex]
Z treści zadania wiemy, że ta suma wynosi [tex]295[/tex].
[tex] S_n=\cfrac{(9+5n)n}{2}=295[/tex]
Otrzymaliśmy równanie, z którego obliczmy [tex] n[/tex]:
[tex] \cfrac{(9+5n)n}{2}=295[/tex]
[tex] (9+5n)n=295\cdot 2[/tex]
[tex] (9+5n)n=590[/tex]
[tex] 9n+5n^2=590[/tex]
[tex] 5n^2+9n-590=0[/tex]
Otrzymaliśmy równanie kwadratowe:
Obliczamy [tex]\Delta[/tex]:
[tex] \Delta=b^2-4ac=(-9)^2-4\cdot 5\cdot (-590)=81+11800=11881[/tex]
Obliczamy pierwiastek [tex]\sqrt{\Delta}[/tex]:
[tex]\sqrt{\Delta}=\sqrt{11881}=109[/tex]
Obliczamy pierwiastki równania kwadratowego:
[tex] n_1=\cfrac{-b+\sqrt{\Delta}}{2a}=\cfrac{-9+109}{10}=\cfrac{100}{10}=10[/tex]
[tex] n_2=\cfrac{-b-\sqrt{\Delta}}{2a}=\cfrac{-9-109}{10}<0[/tex] to rozwiązanie odrzucamy, ponieważ [tex]n[/tex] jest ilością zsumowanych wyrazów, więc nie może być liczbą ujemną.
W jaki sposób rozwiązujemy równania kwadratowe, zajrzyj do działu Funkcja kwadratowa i teoria Równania kwadratowe.
Zależność między wyrazami ciągu arytmetycznego.
Niech [tex] a_n,\ a_{n+1},\ a_{n+2}[/tex] będą kolejnymi wyrazami ciągu arytmetycznego dla [tex]n \geq 2[/tex]. Wówczas między nimi jest następująca zależność:
[tex]a_{n+1}=\cfrac{a_n+a_{n+2}}{2}[/tex]
Wiadomo, że liczby [tex]3,\ x,\ 7 [/tex] w podanej kolejności tworzą ciąg arytmetyczny. Oblicz [tex] x [/tex].
To zadanie bardzo łatwo rozwiązać, korzystając z powyższej zależności między wyrazami ciągu arytmetycznego.
[tex]x=\cfrac{3+7}{2}=\cfrac{10}{2}=5 [/tex]
zatem
[tex]x=5 [/tex]
Jeżeli materiał był dla Ciebie pomocny, pomóż nam w promocji i podziel się z innymi linkiem.
Kliknij w poniższe przyciski.
Dzięki :)
Komentarze (3
):
Wiemy, że S5=40 oraz, że r=3. Wtedy a1 wynosi: jak to zrobic bo nie wiem ? ;(
Lekcja naprawdę dobra. Super dobrane przykłady :D
Dziękujemy za pozytywną opinię:)
Logowanie Aby dodać komentarz musisz się zalogować.
Nie masz
jeszcze konta?
Załóż darmowe konto w 30 sekund.
Rejestracja
Nie pamiętasz hasła?